نویسنده: ستاره کیومرثی
هوا گرمه و انگار از آسمون آتیش میباره. توی گرمای شدید چقدر حواستون به خورد و خوراکتون هست؟ چقدر به نیازهای لولهی گوارشتون توجه میکنین؟
فرض کنین لولهی گوارشتون یه قابلمهاست؛ توی هر وعده، شما یه سری غذای جورواجور میریزین توش و وظیفهی پختن و هضم کردنشون رو بهش محول میکنین.
به وقتی که میخواین غذا بپزین فکر کنین… زیر قابلمه یه آتش روشن میکنین، توش روغن یا آب میریزین و بعد موادی که میخواین بپزین رو میریزین توش.
توی لولهی گوارش، آتش زیر قابلمه همون صفرا، اسید معده و آنزیمهای گوارشیه…. و آب و روغن توی قابلمه بزاق و مخاط لولهی گوارشتونه که وجودشون باعث میشه مسیر حرکت غذا در این لوله لغزنده باشه. همچنین این بزاق و مخاط غذا رو از یه مادهی سخت و جامد به یه مایع نرم تبدیل میکنه که آنزیمهای گوارشی میتونن باهاش ترکیب بشن و هضمش کنن.
حالا فرض کنین توی این هوای گرم در طول روز چند ساعت زیر آفتاب قرار بگیرین…. گرما و عنصر آتش همهی وجودتون رو بغل کرده… پس عنصر آب شروع میکنه توی بدنتون و لولهی گوارشتون کم و کمتر شدن…. به یه قابلمه فکر کنین و زیرش یه آتش خیلی بزرگ روشنه و توش هیچی آب و روغن باقی نمونده و همش بخار شده….
پس این تصور که چون عنصر آتش در تابستان زیاده، لولهی گوارش ما خیلی قدرتمنده تصور اشتباهیه.
حال توی این شرایط شما با دوستاتون قرار میگذارین و میرین ناهار یا شام چلوکباب یا پیتزا نوش جان میکنین! یعنی چی؟
یعنی توی یه قابلمه ای که هیچی توش آب و روغن نیست و زیرش یه آتش خیلی بزرگ روشنه یه غذای چسبناک و سخت هضم میریزین … چه اتفاقی می افته؟
نه تنها غذاتون نمی پزه (هضم نمیشه) … بلکه زیرش سوخته، روش خامه و ساعت ها توی لوله ی گوارشتون بدون اینکه هضم بشه باقی می مونه.
پس تمام تلاشتون رو بکنین در تابستون از خوردن غذاهای سنگین، چرب و سخت هضم (مثل کله پاچه، چیزبرگر، لازانیا، چلوکباب، پیتزا و …) تا جائیکه ممکنه پرهیز کنین …
تابستان… چیا نخورم؟
در مورد شرایط لولهی گوارش و ضعیف شدن قدرت هاضمه در تابستون صحبت کردیم؛ حالا چه کنیم که حال و احوال لولهی گوارشمون توی این گرما ۴۰ درجه خوب بشه؟
اول از همه توی پخت و پز مصرف ادویههای تند و تیز و قوی (مثل فلفل سیاه، فلفل قرمز، کاری، چیلی، ماسالا، کاین (Cayenne)، زیره سیاه، تخم شنبلیله، خردل و …) رو قطع کنین. سعی کنین از ادویههای ملایمِ گرم مثل رازیانه، هل، زعفرون، رزماری، ریحان و زردچوبه بیشتر استفاده کنین. همچنین به ازای هر سه واحد ادویهی گرمی که استفاده میکنین، حتما یه واحد ادویهی خنک هم استفاده کنین (مثل گل سرخ، تخم گشنیز و سماق). کلا هم سعی کنین در این فصل خیلی غذا رو پر ادویه درست نکنین.
در مصرف غذاهایی که بسیار گرم هستن زیادهروی نکنین… مثل چیا؟
مثل بادنجان، زنجبیل، شوید، سیر و پیاز خام، پیازچه، تره و تربچهی خام، نوشیدنیهای حاوی کافئین (مثل چای سیاه، چای سبز، قهوه، نسکافه)، شکلات، الکل، نوشیدنیهای انرژی زا، گردو، بادام زمینی، کرهی بادام زمینی، بادام هندی، فندق، کنجد، ارده.
بجاش غذاهای خنکی مثل سیب یا گلابی پخته، سبزیجات خنک پخته (مثل گشنیز، کرفس، جوانهی ماش، کدو، بامیه و …) در رژیم غذاییتون بگنجونین.
از خوردن غذاهای بسیار شور مثل پفک، چیپس، ، تنقلات شور، ترشیجات شور و … پرهیز کنین… توی تابستان بخاطر گرمای زیاد، رطوبت بدن شما بسیار کم میشه… حال فکر کنین توی یه کاسه کوچک آب چند قاشق نمک بریزین… نمک تمام آب رو به خودش میکشه و میشه شورهزار!
از خوردن غذاهای بسیار ترش (مثل سرکه، ترشیجاتی که با سرکه درست شدن، سسهای حاوی سرکه (مثل کچ آپ، مایونز و …)، آلبالو، آلوچه، لواشک، تمرهندی،) و تخمیری (مثل پنیر، کشک، ماست ترش، خامه ترش، کامبوجا) در تابستان پرهیز کنین… چرا؟
مصرف بیش از حد غذاهای ترش در هوای گرم پتانسیل مشکلات پوستی (کهیر، اگزما، آکنه، خارش و …) رو تشدید میکنن.
بطور کلی یادتون باشه مصرف مزههای شیرین، تلخ و گس در فصل تابستان به کاهش گرمای بدن کمک میکنن… مثل چیا؟
مزهی شیرین مثل میوههای شیرین…. انگور، طالبی، هندوانه… مثل شیر….
مزهی تلخ… مثل ماشعیر… گشنیز تازه….
مزهی گس… مثل سیب … گلابی… جوانهی ماش…
تابستان… چیا بخورم؟
توی روزهای خیلی گرم تابستون یه عالمه آفتاب و هوای گرم همهی وجود شما رو بغل کرده… انگار رفتین نشستین توی سونا… به این ترتیب عنصر آتش توی بدنتون خیلی زیاد و عنصر آب در بدنتون خیلی کم میشه… پس خیلی مهمه که بدنتون رو هیدراته کنین و تعادل الکترولیتی بدنتون رو حفظ کنین…. چجوری؟
هر یک ساعت یکبار توی یک لیوان آب ولرم ( کمی گرمتر از دمای محیط) چند قطره لیموترش و یک سرانگشت نمک بریزین و نوش جانش کنین. اگر طولانی مدت توی آفتاب قرار گرفتین، به این ترکیب یک قاشق مرباخوری سرخالی شیرین کنندهی طبیعی (مثل شیرهی انگور یا شیرهی افرا (Maple Syrup)) اضافه کنین. حواستون باشه میزان ترشی، شوری و شیرینی این ترکیب خیلی خیلی کمه و این آب فقط کمی مزهی گس داره.
سعی کنین توی هر وعدهی غذایی، اولین لقمهتون یه چیز شیرین باشه… مثل چند تا توت خشک… یه دونه خرما… یه دونه انجیر…. چرا؟
در هوای خیلی گرم، عنصر آب بشدت توی لولهی گوارش کم میشه و گوارش مختل میشه؟ غذاهای شیرین رطوبت زیادی تولید میکنن و وقتی شما اولین لقمهتون یه غذای شیرین باشه مثل اینه که در زمان آشپزی توی یه قابلمهای که زیرش آتش روشنه اول روغن یا آب جوش بریزین و بعد مواد غذایی خام رو اضافه کنین…. پس بجای آخر غذا همیشه سعی کنین اول غذا یه چیز شیرین بخورین.
سعی کنین توی تابستون بیشتر گیاهخواری یا کم گوشتخواری کنین.. چرا؟
لولهی گوارش ما جوری طراحی شده که بر اساس حجم و سنگینی پروتئینی که توی یک وعدهی غذایی وارد لولهی گوارشمون میکنیم، در کیسه صفرا رو باز میکنه و صفرا میریزه توی لولهی گوارش.
حالا صفرا چیه؟ یه مایع تلخ و تند و تیز که مثل وایتکس میمونه… بشدت گرم و خشکه و آتیشش زیاده! حالا هرچی استیکی که میخورین بزرگتر و گردن کلفتتر باشه، میزان صفرا یا عنصر آتشی که وارد لولهی گوارشتون میشه بیشتر میشه…. پس لولهی گوارشتون و در نهایت بدنتون هی گرمتر و خشکتر میشه! یعنی با خوردن غذاهای پر از پروتئین حیوانی توی تابستون، رسما یه آتش بزرگ درون بدنتون روشن میکنین.
برای همینه که بدن ما برای مهار کردن این آتش بیش از حدی که توی تابستان در درون و بیرون بدنمون روشن میشه، بیشتر هوس غذاهایی رو میکنه که مرطوبن و هضم راحتی دارن… مثل آب دوغ خیار، میوههای آبدار و …
غذاهای تابستانه
در مورد شرایط لولهی گوارش، ضعیف شدن قدرت هاضمه در تابستون، و چیزهاییکه توی این فصل باید کمتر بخوریم و بیشتر بخوریم صحبت کردیم؛ دیگه توی این هوای گرم چیا بخوریم؟
اگه توی تابستون هوس یه نوشیدنی خنک کننده کردیم چی بخوریم؟
۱ لیوان آب (بهتره یخ نباشه)
۱-۲ قاشق غذاخوری خیار رنده شده (با پوست)
۲ قاشق مرباخوری لیموترش تازه
۲ قاشق مرباخوری شیره انگور یا شیره افرا (Maple Syrup)
۲ قاشق غذاخوری عرق بیدمشک یا آب نارگیل (Coconut Water)
۱ قاشق مرباخوری گلاب
۱-۲ سرانگشت نمک
اگر دوست داشتین می تونین توش چند پر گشنیز یا نعناع تازه هم بریزین… نوش جونتون.
دیگه چی؟
توی یه لیوان آب ولرم ۲ قاشق مرباخوری خاکشیر + ۱ قاشق مرباخوری تخم شربتی + چند قطره لیموترش + ۱ قاشق عسل اضافه کنین و نوشجانش کنین.
اگه توی هوای گرم هوس دمنوش کردیم چی؟
اول از همه سراغ قهوه، نسکافه و دمنوشهایی که حاوی گیاههای خیلی گرم هستن نرین… مثلا چه گیاههایی؟
زنجبیل، زیره، آویشن، چای سیاه، چای سبز، ماسالا و …
پس چی بخوریم؟
گیاههای زیر رو به صورت گیاه کامل (پودر نباشن) با نسبتهای مشخص شده با هم توی یه ظرف ترکیب کنین:
چای ترش (۲ واحد) + بابونه (۲ واحد) + به لیمو (۱ واحد) + گل سرخ (۱ واحد)
واحدتون رو میتونین هر چیزی بگیرین… مثلا یه استکان کوچولو.
هر بار خواستین این دمنوش رو برای خودتون درست کنین یک قاشق مرباخوری از ترکیب بالا رو بریزین توی یه لیوان آب جوش، بگذارین دم بکشه و نوش جانش کنین. تازه میتونین به دمنوشتون یک قاشق غذاخوری عرق بیدمشک هم اضافه کنین.
دیگه چی؟
نظرتون در مورد یه لیوان آب هندوانه یا یه لیوان آب طالبی چیه؟ فقط اگه معمولا مشکل نفخ دارین، برای اینکه به هضمشون کمک کنین، توی هردوشون یک سر انگشت جوزهندی یا زعفرون و یک سرانگشت هل میتونین بریزین.
چه غذاهایی برای هوای گرم مناسبترن؟
غذاهای مرطوب و آبکی مثل سوپ و آشهایی که توشون سبزیجات خنک (مثل گشنیز، جوانهی ماش، کرفس، خرفه، کدو، بامیه و …) و مواد غذایی صفرابر مثل آبغوره، لیموترش، آلو، دوغ، رب انار و … ریختین… مثل آش دوغ! یا آب دوغ خیار، یا آش با رب انار.
راستی…. توی تابستون از خوردن سیب پخته و گشنیز پلو هم غافل نشین….
مطالب مرتبط:
میوههای تابستانی رو چجوری بخوریم؟
لطفاً در زمان بازنشر مطلب که با امید به سلامتی همگان و با مهر تألیف شده است، به نام نویسنده آن «ستاره کیومرثی» اشارهکنید.
